กระวาน

กระวาน ! ประโยชน์ สรรพคุณ และวิธีใช้อย่างปลอดภัย

กระวาน

กระวาน มีชื่อทางสามัญอยู่หลายชื่อด้วยกันได้แก่ Best Cardamom, Siam cardamom, Clustered cardamom และ Camphor seed เป็นต้น ส่วนชื่อทางวิทยาศาสตร์ของกระวานนั้นมีชื่อว่า Amomum testaceum Ridl. และอาจจะเรียกอีกชื่อว่า “กระวานเทศ” เป็นพืชที่ถูกจัดอยู่ในวงศ์ของขิง สำหรับกระวานเทศหรือกระวานแท้นั้น คาดว่าน่าจะมีถิ่นกำเนิดอยู่ในประเทศอินเดีย ศรีลังกา แทนซาเนีย และกัวเตมาลา เพราะมีการปลูกกันอยู่เป็นจำนวนมาก ส่วน “กระวานไทย” คาดว่าน่าจะมีถิ่นกำเนิดอยู่ในแทบภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะในประเทศอินโดนีเซีย ซึ่งมีการปลูกกระวานอยู่เป็นจำนวนมาก ส่วนในไทยสามารถพบได้ตามป่า

ลักษณะของกระวาน

กระวาน เป็นพืชล้มลุก มีตัวลำต้นอยู่ใต้ดินเรียกกันว่า “เหง้า” สำหรับส่วนที่อยู่เหนือพื้นดินขึ้นมา โดยทั่วไปจะมีความสูงมากสุด 3 เมตร ก้านใบมีลักษณะเป็นกาบยาว มีใบเรียงสลับกันไปมา ลักษณะใบเป็นแผ่นรูปขอบขนาน หรือขอบขนานแกมรูปไข่ ลักษณะปลายใบและโคนใบจะมีลักษณะแหลม ขอบใบเรียบ ดอกของกระวานจะออกจากเหง้าเป็นช่อ รูปทรงคล้ายกระบอง ตัวกลีบดอกมีสีเหลืองอ่อน ผลของกระวานจะมีลักษณะรูปทรงกลม ติดกันเป็นพวง เปลือกผลเกลี้ยงเป็นพูและมีสีนวล เมล็ดมีขนาดเล็กสีน้ำตาล ทั้งผลและเมล็ดจะมีกลิ่นหอมคล้ายกันกับกลิ่นของการบูร

ประโยชน์ของกระวาน

  1. กระวานสามารถใช้ในการรับประทานเป็นอาหารและเครื่องเทศแต่งกลิ่นได้ โดยสามารถนำเหง้าอ่อนของกระวานมารับประทาน ส่วนนผลแก่ของกระวานให้นำมาตากแห้งและใช้เป็นเครื่องเทศแต่งกลิ่นเพิ่มความหอมให้กับอาหาร ทั้งที่เป็นอาหารคาว ขนม คุกกี้ เค๊ก และยังช่วยในการดับกลิ่นอาหารคาวที่มีกลิ่นแรงได้ด้วย ด้วนเหตุนี้ กระวานจึงได้รับความนิยมเป็นอย่างมากนั้นเอง
  2. ใช้ผลของกระวานมาแปรรูปเป็นน้ำมันหอมระเหยได้ ซึ่งช่วยให้สามารถเก็บไว้ได้นาน และสามารถนำมาใช้ได้อย่างสะดวก ซึ่งนิยมใช้ในการแต่งกลิ่นให้กับเครื่องดื่มและนำมาส่วนผสมในการผลิตน้ำหอมด้วย

สรรพคุณของกระวาน

กระวาน ถือได้ว่าเป็นพืชสมุนไพรที่มีสรรพคุณไม่น้อยเลยทีเดียว และสรรพคุณของมันนั้น ไม่ใช่แค่เฉพาะเมล็ดเท่านั้น แต่ส่วนอื่นๆ ก็มีสรรพคุณด้วยเช่นกัน ซึ่งสรรพคุณของกระวานเท่าที่ได้มีการศึกษาค้นคว้าและเผยแพร่มามีดังนี้

  1. รากกระวาน มีสรรพคุณช่วยรักษาอาการโลหิตเน่าเสีย ช่วยฟอกเลือด แก้เป็นลม ช่วยขับเสมหะ และสามารถนำมาใช้เพื่อรักษาโรครำมะนาดได้ด้วย
  2. หัวและหน่อ สามารถนำมาใช้เพื่อเป็นยาขับพยาธิในเนื้อ ทำให้พยาธิในเนื้อออกมาทางผิวหนังได้
  3. เปลือกกระวาน สามารถนำมาใช้เพื่อรักษาอาการไข้ อาการผอมเหลือง ใช้แก้อาการง่วงเหงาหาวนอน ใช้ช่วยขับเสมหะ ช่วยบำรุงธาตุ ใช้แก้ไข้อันเป็นอชินโรคและใช้แก้อชินธาตุ และยังมีการนำมาใช้เพื่อรักษาโรคมะเร็งผิวหนังด้วย
  4. แก่นกระวาน สามารถช่วยขับพิษร้ายต่างๆ ที่เกิดขึ้นได้ อีกทั้งยังสามารถใช้ในการรักษาโลหิตเป็นพิษ
  5. ใบกระวาน สามารถใช้ช่วยแก้ลมสันนิบาติ ช่วยแก้สันนิบาตลูกนก ช่วยขับผายลม ช่วยขับเสมหะ ช่วยแก้ไข้เพื่อลม ช่วยรักษาโรครำมะนาด ช่วยแก้ลมเสมหะให้ปิดธาตุ ช่วยแก้ไข้เซื่องซึม แก้ลม แก้จุกเสียด บำรุงกำลัง บำรุงธาตุ
  6. ผลกระวานแก่ มีฤทธิ์ช่วยในการขับลม ขับโลหิต บำรุงธาตุ แก้ลมในอก แก้ลมเสมหะ แก้จุกเสียดแน่นเฟ้อ แก้ลมสันนิบาต ช่วยยั้บยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรียบางชนิด ช่วยรักษาโรครำมะนาด
  7. เมล็ดกระวาน ช่วยแก้อุจจาระพิการ บำรุงธาตุในร่างกายและแก้ธาตุพิการ

วิธีใช้กระวานอย่างปลอดภัย

ไม่ว่าจะเป็นยา สมุนไพร อาหารและอะไรก็แล้วแต่ หากเราใช้ในปริมาณที่มากเกินไป ก็อาจส่งผลเสียมากกว่าผลดีต่อร่างกายได้ “กระวาน” ก็เช่นเดียวกัน เพราะฉะนั้น คุณควรรู้ด้วยว่า ควรใช้กระวานอย่างไร ให้เกิดประโยชน์มากกว่าโทษ ซึ่งแนวทางในการใช้กระวานที่เราอยากแนะนำนั้นมีดังต่อไปนี้

  1. ไม่ควรใช้กระวานกับผู้ป่วยโรคนิ่วในถุงน้ำดี หรือเอาง่ายๆ เลย หากเป็นโรคนี้แล้วละก็ ไม่ควรใช้กระวาน ไม่ว่าจะเป็นการบริโภคโดยตรงหรืออื่นๆ แต่ก็ไม่ใช่ว่าจะใช้ไม่ได้เลย แต่ให้ใช้ในปริมาณที่เหมาะสม กล่าวคือ ใช้กระวานในปริมาณที่ไม่มากกว่าส่วนประกอบหรือส่วนผสมที่เป็นเครื่องเทศหรือเครื่องปรุงรสอื่นๆ เพราะกระวานอาจทำให้ผู้ป่วยโรคนี้มีอาการปวดเสียดท้องได้นั้นเอง
  2. หลีกเลี่ยงการใช้กระวานเป็นยาในผู้หญิงที่ตั้งครรภ์และอยู่ในระหว่างการให้นมบุตร เนื่องจากยังไม่มีหลักฐานทางการแพทย์ที่ชัดแจ้งว่า หากใช้กระวานเป็นยานั้น ควรใช้ในปริมาณมากน้อยเพียงใด ซึ่งการไม่รู้ถึงปริมาณที่ควรใช้นี้ อาจทำให้เกิดความเสี่ยงที่มากกว่าประโยชน์
  3. การรับประทานกระวานในรูปแบบอาหารเสริม คำแนะนำที่ดีที่สุดคือ ควรปรึกษาแพทย์เสียก่อนที่คุณจะใช้กระวานในรูปแบบอาหารเสริม แต่คำแนะนำที่เราอยากแนะนำ คือ คุณควรใช้กระวานในการเป็นส่วนผสมหรือเครื่องปรุงแต่งกลิ่นให้กับอาหาร เครื่องดื่ม ขนมและอื่นๆ ก็เพียงพอต่อการที่คุณจะได้รับประโยชน์หรือสรรพคุณทางยาจากกระวานแล้ว ไม่จำเป็นต้องใช้เป็นอาหารเสริมแต่อย่างใด

แน่นอนว่า กระวาน เป็นพืชที่ประโยชน์ทางด้านสรรพคุณทางยาไม่ใช่น้อยเลยทีเดียว แต่ก็ยังไม่ทราบแน่ชัดเหมือนกันว่า หากใช้กระวานในการบริโภค หรือใช้เป็นยา หรือใช้เป็นอาหารเสริมในจำนวนเท่าใดถึงจะส่งผลดีต่อร่างกาย ดังนั้น เพื่อให้ร่างกายของเราได้รับประโยชน์จากกระวานให้มากที่สุดและไม่เป็นผลเสียต่อร่างกาย คุณก็ควรรับประทานหรือควรใช้เหมือนอย่างที่เคยทำ คือ ใช้เป็นส่วนผสมสำหรับปรุงแต่งกลิ่นเป็นหลักนั้นเอง ซึ่งรับรองได้เลยว่า คุณจะได้รับประโยชน์และไม่เกิดผลเสียต่อร่างกายแน่นอน